Skip to content Skip to footer

Jeugdzorg in onze prestatiemaatschappij

Deze week is de Hervormingsagenda Jeugdzorg definitief aangeboden aan de Tweede Kamer. Het doel van dit akkoord is het verbeteren van de jeugdzorg, want die is de afgelopen jaren enorm vastgelopen. Waar 20 jaar geleden één op de 27 kinderen jeugdhulp nodig had, is dit inmiddels opgelopen naar één op de zeven1De zorg wordt hiermee onbetaalbaar. En nog veel erger, kinderen en jongeren lijken ongelukkiger dan ooit.

In deze blog geven wij onze visie op de problemen in de jeugdzorg. En lichten we er één oorzaak uit die in onze ogen grote impact heeft op het welzijn van kinderen: de prestatiemaatschappij.

Jeugdzorg loopt over

Afgelopen april stelde Staatssecretaris Maarten van Ooijen2  dat ouders hun kinderen minder snel naar een psycholoog moeten sturen. De jeugdzorg wordt hierdoor overlopen. En met name kinderen met complexe problemen worden niet snel genoeg geholpen.

Wij zijn het ermee eens dat de huidige situatie onhoudbaar is, en dat er iets moet veranderen om de hulp voor kinderen en jongeren toegankelijk te houden. Maar het is te simpel om  te stellen dat een deel van deze kinderen geen of minder hulp nodig heeft. We leven immers in een hele andere tijd dan 20 jaar geleden, waarin veel meer van hen wordt gevraagd.

De veeleisende prestatiemaatschappij

Anno 2023 hebben we te maken met een prestatiemaatschappij waarin voor veel kinderen druk ligt op allerlei meetbare resultaten, zoals cijfers op school of sportieve prestaties op de sportclub. Neem bijvoorbeeld het aantal kinderen dat bijles krijgt om beter te presteren op school. De onderwijsraad3 publiceerde een rapport waaruit blijkt dat ruim een kwart van de leerlingen bijles krijgt. Wat voor signaal geven we hiermee af? Normaal in je eigen tempo je schooltijd doorlopen is iets wat kinderen blijkbaar steeds minder gegund wordt.

Ook bij studenten liegen de cijfers er niet om. Het Trimbos Instituut4 publiceerde in 2022 een onderzoek waaruit bleek dat bijna alle studenten (97%) stress ervaren, en ruim de helft last heeft van de prestatiedruk (54%). Dit laatste heeft de afgelopen jaren onder andere geleid tot een flinke groei van het aantal studenten dat ADHD medicatie slikt om zich in tentamenperiodes beter te kunnen concentreren.

Nederland staat hierin niet alleen. Adviesbureau McKinsey5 publiceerde onlangs nog een groot onderzoek dat liet zien dat meer dan 20% van Generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012) last heeft van mentale problemen. Dat is vijf keer meer dan de babyboomer generatie die vlak na de tweede wereldoorlog werd geboren.

Niet minder maar anders

De druk om te presteren, en te voldoen aan de norm en het ideale beeld eist dus zijn tol bij de jonge generatie. En hierbij verdienen zij alle steun die nodig is. Wij denken niet dat het de juiste oplossing is om jeugdhulp nu te verminderen. Integendeel, het is zelfs harder nodig dan ooit.

Wél zien we veel mogelijkheden om de jeugdhulp anders te organiseren. Precies zoals we bij Mindmentor gaan doen:

  • Zo min mogelijk papierwerk en administratie. Zodat de kostbare tijd van zorgverleners wordt ingezet op datgene wat nodig is: het helpen van kinderen!
  • Minder versnippering over verschillende loketten maar samenbrengen van alles wat nodig is op één plek. Zeker wanneer je dit organiseert rondom specifieke problemen, zoals bijvoorbeeld ADHD, krijg je door focus en bundeling van expertise de allerbeste zorg. Die ook nog eens efficiënt is.
  • Het kind en de directe omgeving zoals ouders, broertjes, zusjes en leerkrachten in hun kracht zetten. Wanneer je zelf weet hoe je je problemen aan moet pakken ben je meester van je eigen geluk.
  • Het omarmen van digitalisering, wat veel kansen biedt om zorg efficiënter, beter en klantgerichter te organiseren. Niet alle zorgverlening hoeft één op één in een spreekkamer plaats te vinden, kennisoverdracht kan bijvoorbeeld heel goed in de vorm van online trainingen.

Gelukkig is een aantal van bovenstaande punten opgenomen in de hervormingsagenda6. Dit geldt echter niet voor onze visie op marktwerking. Wij vinden dat de overheid innovatie moet blijven stimuleren, door toegang te blijven bieden aan missie gedreven zorgaanbieders met vernieuwende ideeën. Stoppen dus met gereguleerde monopolies waarbij gemeentes slechts één of twee zorgaanbieders toelaten! Dit werkt belemmerend voor vernieuwing, verbetering en keuzevrijheid van ouders en kind.

Maar bovenal moeten we  als samenleving de druk op kinderen verlagen. Door diversiteit te stimuleren. Meer te onthaasten en de lat soms gewoon wat lager te leggen. En door kinderen het vertrouwen te geven dat ze goed zijn zoals ze zijn. Juist wanneer ze net iets minder makkelijk meekomen dan de rest. 

Bronnen

  1. Rijksoverheid (13 Mei 2022). Prioriteit voor de meest kwetsbare kinderen, marktwerking beperken. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/05/13/staatssecretaris-van-ooijen-prioriteit-voor-meest-kwetsbare-kinderen-marktwerking-beperken 
  2. Liam van de Ven (6 april 2023). Kabinet wil dat ouders kinderen minder vaak naar de psycholoog sturen. NRC. https://www.nrc.nl/nieuws/2023/04/06/kabinet-wil-dat-ouders-kinderen-minder-vaak-naar-de-psycholoog-sturen-we-problematiseren-te-snel-a4161474
  3. Onderwijsraad Nieuwsbericht (7-12-2022). https://www.onderwijsraad.nl/actueel/nieuws/2021/12/07/overheid-en-scholen-zet-het-publieke-karakter-van-het-onderwijs-voorop
  4. Trimbos Instituut Nieuwsbericht (10 november 2022). https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/nieuw-onderzoek-naar-prestatiedruk-bij-studenten/
  5.  Léa Arora, Erica Coe, Martin Dehwurst and Kana Enomoto (27 september 2022). Heatwaves, the war in ukraine and sitgma. Gen Z’s perespectives on mental health. McKinsey Health Institute. https://www.mckinsey.com/mhi/our-insights/heat-waves-the-war-in-ukraine-and-stigma-gen-zs-perspectives-on-mental-health
  6. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (Mei 2023). https://vng.nl/sites/default/files/2023-05/concept-hervormingsagenda-jeugd-2023-2028.pdf